"Istan" là một chữ tiếng Ba Tư (Persian) có nghĩa là "vùng, nơi, chỗ..." Như vậy, Uzbekistan chẳng hạn, có nghĩa là "vùng Uzbeks." Có rất nhiều làng, phố, cũng như quốc gia ở Trung Á mang tên gọi tận cùng bằng chữ "istan."

Nhưng những chữ đầu trong tên các nước này thì đâu ra?

Thường là từ những ngôn ngữ cổ xưa. Một ít là từ tiếng Thổ (Turkic), một nhóm chính các ngôn ngữ trong khu vực. Số tên khác là từ tiếng Ba Tư (còn được biết đến bằng tên Farsi), ngôn ngữ chủ yếu của nước Iran hay Ba Tư thời xưa. Cho tới thế kỷ 19 hay 20, phần lớn những vùng "istan" này còn chưa được công nhận là quốc gia nữa.

UZBEKISTAN: Uzbek có lẽ bắt nguồn từ hai chữ Thổ: "oz" có nghĩa là "chân chính, xác thật, nguyên thủy" và "bek" có nghĩa là "người, đàn ông." Như vậy, chữ Uzbek có nghĩa là "người chân chính." Người Uzbeks là kết quả pha lẫn giữa dân Ba Tư cổ xưa và những bộ lạc du mục Mông (Mongo) hay Thổ đã từng xâm lược miền đất này giữa thế kỷ 11 và 15. Một giải thích khả tín khác là tên này liên quan tới Oz Beg, một vị khả-hãn (vua hay tù trưởng) cường bá người Mông Cổ thời xưa.

KAZAKHSTAN: Kazakh là một từ Thổ Cổ có nghĩa "một người độc lập tự do." Từ này du nhập tới nước Nga, và tại đây nó được chấp nhận bởi nhóm dân sau này được gọi là người Cossacks. Dân Kazakhs là kết quả trộn lẫn của những bộ lạc du mục Thổ và Mông đã di trú vào khu vực này từ thế kỷ thứ 13.

Một binh sĩ Afghanistan với khẩu súng AK mang trên vai.

PAKISTAN: Tên này được tạo ra trong thập niên 1930 khi giáo dân Hồi thuộc nước Ấn Ðộ cố gắng tách rời và thành lập một quốc gia Hồi giáo riêng rẽ (họ đã thành công năm 1947). P-A-K là một chữ tắt của vài tên vùng trong khu vực mà họ tuyên bố thuộc chủ quyền nước họ: Punjab, Afghania, và Kashmir. Những người lập quốc cũng lựa chọn "pak" vì nó có nghĩa là "thank khiết, trong trắng" trong ngôn ngữ chính thức Urdu của Pakistan. Như vậy, Pakistan có nghĩa là "vùng đất của người có tâm linh thanh khiết."

AFGHANISTAN: Những chữ có cùng gốc Afghan trở ngược thời gian khoảng thế kỷ thứ 3 sau Công Nguyên. Chữ Afghan có thể bắt nguồn từ một quốc vương Ba Tư vào thế kỷ thứ 8-9 tên Apakan. Những bộ lạc liên hệ với người Afghan đương thời đã sống trong khu vực này qua nhiều thế hệ. Afghanistan hay A Phú Hãn đã là một vương quốc quân chủ từ 1747 tới 1973.

TAJIKISTAN: Trong tiếng Ba Tư, "taj" có nghĩa là "vương miện," và "ik" có nghĩa là "đầu;" do đó "tajik" có nghĩa "người đầu đội vương miện." Người Tajiks có gốc gác từ dân Ba Tư. Có rất nhiều người Tajiks sống tại Uzbekistan. Ba triệu dân Tajiks sống tại Afghanistan nói bằng một thổ ngữ của Ba Tư gọi là Dari.

TURKMENISTAN: Trong tiếng Thổ, "turk" chỉ về người Thổ, một giống dân cổ xưa từ vùng này. Chữ "men" có nghĩa là "tôi." Do đó, "Turkmen" có nghĩa "tôi là người Thổ." Dân Thổ bắt nguồn từ những bộ lạc du mục được biết bởi tên Oghuz, đến từ vùng đất hiện gọi là Mông Cổ và miền Nam Siberia.