Đầu năm khai bút, đó là một tục lệ từ xưa của giới nho đồ trí thức, chẳng hạn được nhắc nhiều nhất trong bài thơ "Ông đồ già" của Vũ Đình Liên. Đông sang Xuân tới, người người ai cũng muốn ôn cố tri tân, đổi mới thay cũ. Tết sang năm nay ở Hoa Kỳ vào một thời điểm nhạy cảm. Nước Mỹ vẫn còn đối diện với những ảnh hưởng sau sự kiện 11 tháng 9. Ở bên ngoài, cuộc chiến chống khủng bố đã qua thời nghiêm trọng ở A Phú Hãn, nhưng chưa thể nói kết thúc. Bên trong, nền kinh tế đang tăng trưởng mạnh trong thập niên 90 bước sang thời kỳ suy giảm. Những ảnh hưởng đó không những tác dụng mạnh mẽ lên mọi tầng lớp công dân, mà còn có liên hệ gần gũi với cộng đồng nói chung cũng như sinh viên người Việt nói riêng tại thành phố Wichita. Khó nói về Xuân, nếu không nhắc tới những ưu tư khắc khoải như vậy. 

Ảnh hưởng lớn nhất là tới những ai hiện diện trong quân đội trừ bị. Chương trình tự nguyện trong thời bình tạo cho ai có máu binh nghiệp được cơ hội sống cuộc sống bình thường, vừa theo đuổi con đường binh nghiệp. Một số sinh viên đại học được hưởng trợ cấp tài chính cùng nhiều lợi tức khác để học nghề trong khi chỉ cần đi tập quân sự một cuối tuần mỗi tháng. Trong chiến dịch chống khủng bố tại A Phú Hãn, nhiều binh sĩ trừ bị đã được kêu gọi vào những chuyến công tác đặc biệt trong hoặc ngoài nước. Đó không ít phần cản trở việc học hành cũng như việc làm của nhiều người. 

Ảnh hưởng không kém tới ai làm việc trong những hãng xưởng, bất kể toàn phần hay bán phần. Sau sự kiện không tặc cướp máy bay lao vào Trung tâm Thương mại Quốc Tế và Ngũ Giác Đài, dịch vụ hàng không bị tổn thất nặng nề. Sụt giảm hành khách và đòi hỏi an ninh khiến các công ty không vận dân dụng phải hoãn lại hay rút bỏ nhiều đặt hàng máy bay, dẫn đến sa thải từ hãng xưởng. Trong vài tháng gần đây, tất cả các chi nhánh của công nghệ hàng không tại Wichita đều ngưng nhận nhân viên mới và hầu hết đã sa thải hàng ngàn công nhân. Những hãng xưởng hay dịch vụ liên hệ cũng bắt đầu những biện pháp tương tự. Nếu không bị ảnh hưởng trực tiếp thì đa số sinh viên đều có gia đình, thân nhân, hay người quen bị liên hệ. 

Ảnh hưởng lâu dài phải nói tới học đường. Nhìn chung, sinh viên tốt nghiệp năm từ các ngành kỹ thuật hay kinh tế - trong đó có rất nhiều sinh viên Việt Nam - sẽ gặp khó khăn tìm việc làm hơn vài năm về trước, vì nhu cầu đang xuống thấp. Ngược lại, nhu cầu cao về y tế, pháp luật hiện tại dẫn đến những ngành liên quan có chiều hướng đi lên. Một điều đáng kể nữa là số lượng sinh viên ghi danh sắp tới sẽ tăng lên do chính sách ưu đãi cho nhân viên vừa bị sa thải. Những chiều hướng kể trên có lẽ sẽ còn kéo dài trong nhiều năm tới. 

Bên cạnh những ảnh hưởng trọng đại trước mắt kể trên, nhìn xa hơn nữa cũng cho thấy những ảnh hưởng lâu dài... Cho những ai phải lên đường làm nghĩa vụ công dân bảo vệ tự do cho đất nước, dù đây là quê hương thứ hai, thời gian sắp tới sẽ có tính quyết định tới những năm sau nữa. Điều tối ưu là cuộc chiến chống khủng bố thế giới sẽ kết thúc nhanh chóng, và mọi người trở lại với cuộc sống bình thường. Tuy nhiên, những nhà chức trách cho tới nay vẫn chưa ra dấu hiệu nào chứng tỏ điều này. Dù sao đi nữa, trên thực tế người quân nhân ở đất nước này vẫn thường được đền bù xứng đáng, không những trên phương diện tinh thần mà còn về nhu cầu vật chất nữa. 

Về kinh tế, mặc dù tình hình thời sự có vẻ ảm đạm gần đây, những thống kê trưng cầu ý kiến khác nhau tại địa phương cho thấy chỉ số tự tin của người tiêu thụ vẫn ở mức độ cao. Chỉ có nhân viên ngành hàng không còn dự đoán sa thải vẫn tiếp tục trong vòng một năm nữa, nhưng hầu hết thống kê cho thấy đa số còn dự định đầu tư vào thị trường chứng khoán. Việc đó, cộng với nhu cầu về kỹ thuật quân sự trong thời chiến, sẽ góp phần lôi kéo nền kinh tế dần dần trở lại chu kỳ tăng trưởng mạnh mẽ như trước. 

Về học đường, những nhà lãnh đạo công nghiệp thường phàn nàn các trường đại học không bắt kịp nhu cầu thị trường; trong tình trạng kinh tế suy giảm, điều này càng thêm trầm trọng thêm. Tuy nhiên, với chiều hướng thị trường thăng tiến dự đoán trong vài năm nữa, các nhu cầu từ hãng xưởng có thể cân bằng với nhịp độ sinh viên tốt nghiệp và thiên về khan hiếm sau đó. Trong hiện tại, nếu không theo đổi những ngành nghề y tế, pháp lý,... đang được cần, sinh viên tốt nghiệp về kỹ thuật, thương mại,... nếu gặp khó khăn tìm kiếm việc làm có thể tiếp tục theo đuổi những bằng cấp cao học. Điều này đặc biệt phù hợp với tinh thần hiếu học cầu tiến đáng quý của cộng đồng người Việt hải ngoại, không hẳn chỉ trong thành phố Wichita. 

Tóm lại, Xuân Việt Nam trên đất Mỹ với nhiều thay đổi khác thường. Có những băn khoăn khắc khoải, và còn có những ngóng vọng trông mong. Viết vài hàng thôi chỉ để nhớ nhung về một tập tục cổ truyền xa xưa. Nếu muốn nói thêm về những truyền thống cao quý đẹp đẽ từ xưa của đất nước chúng ta, những tưởng phải nhắc thêm về tinh thần tự chủ dân tộc. Hơn bốn ngàn năm dựng và giữ nước, Xuân này còn mang tin quê hương bị mất đất một cách vô cớ. Con Rồng cháu Tiên dân Việt, ai lại không cảm thấy đau đớn xót xa. 

Nhưng.. đó lại là một vấn đề bứt xúc khác xin hẹn lại một dịp ngoài Tết. Xin kết thúc nơi đây bằng một lời Cung Chúc Tân Xuân, Ðón Mừng Năm Mới. 

HẾT
 

2002 MAGAZINE, Internet edition provided Chris Duong and Huy Vo